4 style karmienia. Który jest Twój?

Czy wiesz, że istnieją 4 różne style karmienia? Każdy rodzic ma jakiś styl. Czasami posługujemy się dwoma lub trzema, w zależności od sytuacji. Sprawdź, który jest Twój i czy jest korzystny dla Twojego dziecka.

Czytając ten artykuł, pamiętaj Drogi Rodzicu, że nie mam na celu wzbudzania w Tobie poczucia winy, ani wytykania błędów rodzicielskich. Osobiście wiele bym dała za taką wiedzę, zanim jeszcze zaczęłam przygodę z karmieniem starszego syna.

Warto mieć świadomość, że styl karmienia i nasze (rodziców) zachowanie podczas posiłku, komunikaty jakie wysyłamy do dziecka, są równie ważne lub nawet ważniejsze niż to, co podajemy do jedzenia. 

1. STYL AUTORYTARNY (zwany kontrolującym)

To jest styl, w którym występuje presja. Zazwyczaj objawia się tym, że rodzice nalegają, aby dzieci zjadały wszystko, co mają na talerzu, albo, żeby zjadły z talerza konkretny produkt (np. “zjedz mięso, resztę zostaw”).

Rodzice, którzy posługują się stylem autorytarnym zazwyczaj nie szanują preferencji żywieniowych dziecka i często bywa tak, że nie uznają żadnych lub prawie żadnych odstępstw od zdrowej diety.

Przykładowy dialog podczas posiłku:

• “Nie chcę tego mięska”.
• “Musisz zjeść mięso, bo nie urośniesz” albo “Musisz zjeść mięso bo nie dostaniesz deseru”.

 Jakie mogą być skutki autorytarnego stylu karmienia?

• dziecko ma zmniejszoną zdolność rozpoznawania sygnałów głodu i sytości wysyłanych przez organizm (= większe ryzyko nieprawidłowej masy ciała w przyszłości)
• dziecko zjada mniej owoców i warzyw (bo zazwyczaj presja dotyczy tych grup żywności)
• dziecko zjada więcej produktów zakazanych, gdy tylko ma do nich dostęp podczas nieobecności rodzica. Najczęściej dotyczy to słodyczy i soków. Najlepszym przykładem są przyjęcia urodzinowe, podczas których dziecko dosłownie rzuca się na produkty, które są przez rodzica zakazywane.
• dziecko wykazuje mniejsze zainteresowanie jedzeniem, zdaje się nie czerpać przyjemności z jedzenia.
• dziecko wybrzydza i marudzi przy jedzeniu
• dziecko je bardzo wolno, jakby za karę i bardzo szybko mówi, że już jest najedzone

2. STYL POBŁAŻLIWY (zwany też uległym)

Pobłażliwi rodzice zazwyczaj nie stawiają granic i nie wprowadzają jasnych zasad dotyczących posiłków.

Ich styl określa się jako styl uległy, bo to dzieci decydują o tym, co będą jadły. Rodzice zazwyczaj pozwalają na przekąski pomiędzy posiłkami i są w stanie przygotować wszystko, o co dziecko poprosi “oby tylko zjadło”.

Przykładowy dialog podczas posiłku:

• “Nie chcę tych kanapek”
• “A co byś chciał zjeść? Zaraz przygotuję Ci coś innego”

Co mówią badania na temat stylu pobłażliwego? Jakie mogą być skutki:

• dziecko zazwyczaj zjada więcej przekąsek i śmieciowego jedzenia
• może mieć nadmierną masę ciała teraz lub w przyszłości

3. STYL NIEZAANGAŻOWANY (zwany też zaniedbującym)

W starszych publikacjach naukowych ten styl nazywany był zaniedbującym (neglecting), zaś w nowszych publikacjach częściej pojawia się termin “niezaangażowany” (uninvolved).

W tym stylu zazwyczaj brakuje jakiegokolwiek harmonogramu posiłków. Zazwyczaj ani rodzic, ani dziecko nie wiedzą kiedy będzie kolejny posiłek. Rodzice mogą zapominać o jedzeniu i tym samym o nakarmieniu swoich dzieci.

Przykładowy dialog:

• “Mama kiedy jest obiad/ co będzie na obiad?”
• “Nie wiem” , “Weź sobie coś”

Zaznaczam, że nie chodzi tutaj o jednorazową sytuację.

Co mówią badania na temat stylu niezaangażowanego/zaniedbującego?

• dziecko karmione w ten sposób może wykazywać brak poczucia bezpieczeństwa
• dziecko może być w przyszłości nadmiernie skupione na jedzeniu (obawiać się uczucia głodu, nadmiernie martwić się ilością i jakością zjadanego pożywienia oraz jego wpływem na organizm)
• dziecko może rozwinąć nadmierną masę ciała

 4. STYL DYPLOMATYCZNY, ostatnio nazywany RESPONSYWNYM

Responsywny to znaczy odpowiadający na potrzeby dziecka, ale jednocześnie wyznaczający granice. To jest ten najlepszy ze wszystkich stylów karmienia. Ten styl jest oparty o najważniejszą zasadę żywienia dzieci:

Rodzic decyduje co, kiedy i w jaki sposób poda dziecku do jedzenia, ale to dziecko decyduje ile zje i czy w ogóle zje posiłek.

Więcej o tym podziale odpowiedzialności przeczytasz TUTAJ. 

Przestrzegając tej zasady, rodzic świadomie i odpowiedzialnie karmi swoje dziecko. Daje dziecku dużo wsparcia, ale jednocześnie obdarza zaufaniem i pozwala jeść zgodnie ze swoim instynktem.

W tym stylu występują określone granice – ramy, w których dziecko może czuć swoją odrębność i niezależność.

Badania pokazują, że taki styl karmienia to złoty standard żywienia dzieci, który pozwala zbudować pozytywną relację z jedzeniem i dobre nawyki, a także sprawia, że czas posiłku jest znacznie mniej stresujący dla całej rodziny. Bo przecież jedzenie powinno się kojarzyć z czymś przyjemnym.

Przykładowy dialog:

• “Nie chcę tej surówki. Fuj”.
• “Nie mówimy “fuj” o jedzeniu. Dla mnie ono jest smaczne. Nie musisz jeść tego, czego nie lubisz. Jest dużo jedzenia na stole, wybierz to co Tobie smakuje”.

Korzyści wynikające z autorytatywnego stylu karmienia (wg wyników badań): 

• dzieci same regulują ilości spożywanego jedzenia, zgodnie z instynktem i są mniej narażone na nadmierną masę ciała i zaburzenia odżywiania
• dzieci jedzą więcej owoców i warzyw

Kilka ważnych zasad stylu autorytatywnego:

• Zaufaj apetytowi swojego dziecka, aby nie zaburzyć jego wewnętrznej zdolności do samoregulacji
• Zadbaj o atmosferę posiłków, niech kojarzą się z czymś przyjemnym, a nie z presją i walką
• Zadbaj o plan posiłków i przekąsek – zazwyczaj wystarczą 3 większe posiłki i 1-2 mniejsze. Ważne jest aby nie podjadać między posiłkami! Soki i napoje to również są przekąski, które zaburzają apetyt.

Według nowszych badań, wszystkie style karmienia, inne niż autorytatywny, mogą skutkować problemami z masą ciała w późniejszym wieku [2]. Styl pobłażliwy i styl autorytarny (kontrolujący) są ewidentnie częściej powiązane z wybiórczością pokarmową niż pozostałe style karmienia [3]. Styl niezaangażowany, częściej niż inne, może prowadzić do nadmiernej masy ciała, niestety pobłażliwy również.

Na koniec muszę zaznaczyć, że nawet jeśli Twój styl karmienia jest trochę kontrolujący lub pobłażliwy to nie znaczy, że Twoje dziecko na pewno będzie miało nieprawidłową masę ciała lub zaburzenia odżywiania w przyszłości. Badania pokazują pewne korelacje pomiędzy stylami karmienia, a przyszłą relacją dziecka z jedzeniem, ale nie są wyrocznią. 

A jakiego stylu karmienia używali  Twoi rodzice? Czy widzisz podobieństwo ich i Twojego stylu?

Jeżeli uważasz ten artykuł za wartościowy – udostępnij proszę.

1. Parent-Child Interaction During Feeding — How It May Influence Kids’ Weight and Relationship With Food By Christin L. Seher, MS, RD, LD Today’s Dietitian Vol. 13 No. 4 P. 32

2. Shloim N. et al. “Parenting styles, feeding styles, feeding practices and weight status in 4-12 year old children: A systematic review of literature.” Front. Psychol., 14 December 2015.

3. Podlesak A., Mozer M., Smith-Simpson S., Lee S-Y., Donovan Sh.: “Associations between Parenting Style and Parent and Toddler Mealtime Behaviors”. Current Developments in Nutrition, 2017.

4. Jill Castle “What is your feeding style?”

5. Natalia Stasenko “Your feeding style matters” – https://feedingbytes.com/2012/06/your-food-parenting-style-matters/

   ---

Przy okazji, serdecznie zapraszam Cię na mój bezpłatny mini kurs “Jak pomóc niejadkowi”. Zapisy tutaj: https://www.dziecizdrowoodzywione.pl/mini-kurs-o-niejadkach/